I. Người được bảo hiểm là gì?
Theo khoản 25 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, người được bảo hiểm là tổ chức, cá nhân có tài sản, trách nhiệm dân sự, sức khỏe, tính mạng, nghĩa vụ hoặc lợi ích kinh tế được bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm.
Nói cách đơn giản, đây là đối tượng chính được công ty bảo hiểm bảo vệ. Khi xảy ra rủi ro được bảo hiểm (tai nạn, bệnh tật, thiệt hại tài sản…), công ty bảo hiểm sẽ chi trả quyền lợi liên quan đến người này.

Ví dụ minh họa:
Bảo hiểm ô tô: Người được bảo hiểm là chủ sở hữu chiếc xe.
Bảo hiểm sức khỏe: Người được bảo hiểm là người tham gia bảo hiểm.
Bảo hiểm nhân thọ: Người được bảo hiểm là người có tính mạng được bảo vệ theo hợp đồng.
II. Ba vai trò trong hợp đồng bảo hiểm: Bảng phân biệt nhanh
Để tránh nhầm lẫn, bạn cần phân biệt rõ ba vai trò cơ bản trong một hợp đồng bảo hiểm:
Tiêu chí | Bên mua bảo hiểm | Người được bảo hiểm | Người thụ hưởng |
|---|---|---|---|
Định nghĩa | Người ký hợp đồng, đóng phí bảo hiểm | Người có tài sản, sức khỏe, tính mạng được bảo vệ | Người được chỉ định nhận tiền bồi thường khi sự kiện bảo hiểm xảy ra |
Vai trò chính | Chịu trách nhiệm tài chính, có quyền thay đổi người thụ hưởng | Đối tượng mà rủi ro được bảo hiểm hướng đến | Người nhận quyền lợi tài chính khi có tổn thất |
Quyền lợi chính | Yêu cầu công ty chi trả cho người thụ hưởng/người được bảo hiểm | Được bảo vệ tài chính khi gặp rủi ro | Nhận tiền bảo hiểm, tự do sử dụng |
Nghĩa vụ chính | Đóng phí đầy đủ, khai báo trung thực | Khai báo trung thực thông tin sức khỏe | Cung cấp giấy tờ chứng minh khi yêu cầu chi trả |
Có thể trùng nhau? | Có thể đồng thời là người được bảo hiểm và/hoặc người thụ hưởng | Có thể là bên mua bảo hiểm (nếu tự mua cho mình) | Có thể là bên mua hoặc người được bảo hiểm |
Xem chi tiết về người thụ hưởng là gì để hiểu rõ hơn vai trò của người nhận quyền lợi tài chính trong hợp đồng.
III. Người được bảo hiểm và người mua bảo hiểm có thể là một?
Có. Đây là trường hợp rất phổ biến trên thực tế.
Bạn tự mua bảo hiểm sức khỏe cho mình: Bạn vừa là bên mua (đóng phí), vừa là người được bảo hiểm (được bảo vệ).
Bạn mua bảo hiểm nhân thọ cho con: Bạn là bên mua (đóng phí), con bạn là người được bảo hiểm (được bảo vệ).
Mô hình tách biệt này cũng phổ biến trong bảo hiểm xe hơi, bảo hiểm tài sản, bảo hiểm trách nhiệm dân sự và nhiều sản phẩm phi nhân thọ khác.
IV. Quyền lợi của người được bảo hiểm
Khi tham gia bảo hiểm, người được bảo hiểm có các quyền lợi cơ bản sau:
Quyền được bồi thường: Khi xảy ra sự kiện bảo hiểm thuộc phạm vi bảo hiểm, người được bảo hiểm có quyền yêu cầu công ty bảo hiểm chi trả theo đúng hợp đồng.
Quyền được thông tin: Được cung cấp đầy đủ thông tin về hợp đồng, quyền lợi và nghĩa vụ của mình.
Quyền khiếu nại: Nếu không đồng ý với quyết định của công ty bảo hiểm, có quyền khiếu nại theo quy định pháp luật.
Quyền tham gia sản phẩm bổ trợ: Có thể mua kèm các gói bảo hiểm bổ trợ để mở rộng phạm vi bảo vệ.
V. Nghĩa vụ của người được bảo hiểm
Để đảm bảo quyền lợi được chi trả đầy đủ, người được bảo hiểm cần thực hiện các nghĩa vụ sau:
Khai báo đầy đủ và trung thực: Cung cấp chính xác thông tin về tài sản, sức khỏe, hoặc rủi ro được bảo hiểm. Khai báo gian dối có thể dẫn đến hủy hợp đồng và mất quyền lợi.
Thông báo kịp thời sự kiện bảo hiểm: Khi xảy ra tai nạn, bệnh tật hoặc thiệt hại, cần thông báo ngay cho công ty bảo hiểm theo thời hạn quy định.
Cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng từ: Xuất trình hóa đơn, biên bản, giấy tờ liên quan để hỗ trợ quá trình giải quyết bồi thường.
Hạn chế tối đa thiệt hại: Thực hiện các biện pháp cần thiết để ngăn ngừa hoặc giảm thiểu tổn thất khi sự kiện bảo hiểm xảy ra.
VI. Ví dụ gia đình: Ai là người được bảo hiểm?
Hãy xem xét một tình huống thực tế để dễ hình dung:
Anh Minh mua bảo hiểm nhân thọ cho bản thân, chỉ định vợ là chị Lan làm người thụ hưởng.
Bên mua bảo hiểm: Anh Minh (người ký hợp đồng, đóng phí).
Người được bảo hiểm: Anh Minh (người có tính mạng được bảo vệ).
Người thụ hưởng: Chị Lan (người nhận tiền nếu anh Minh gặp rủi ro).
Trong trường hợp khác, anh Minh mua bảo hiểm sức khỏe cho con gái bé Na:
Bên mua bảo hiểm: Anh Minh (người đóng phí).
Người được bảo hiểm: Bé Na (người được bảo vệ sức khỏe).
Người thụ hưởng: Bé Na (người nhận tiền chi trả y tế khi ốm đau).
Như vậy, một người có thể giữ nhiều vai trò khác nhau tùy vào từng hợp đồng cụ thể.
VII. Câu hỏi thường gặp về người được bảo hiểm
1. Người được bảo hiểm là gì?
Là tổ chức, cá nhân có tài sản, trách nhiệm dân sự, sức khỏe, tính mạng, nghĩa vụ hoặc lợi ích kinh tế được bảo vệ theo hợp đồng bảo hiểm.
2. Người được bảo hiểm có phải là người mua bảo hiểm không?
Không bắt buộc. Hai vai trò này có thể là một người (nếu bạn tự mua cho mình) hoặc tách biệt (nếu bạn mua cho người khác).
3. Người được bảo hiểm có phải là người thụ hưởng không?
Không nhất thiết. Người thụ hưởng là người được chỉ định nhận tiền, có thể là người được bảo hiểm hoặc người khác. Xem chi tiết tại người thụ hưởng là gì.
4. Người được bảo hiểm có quyền thay đổi người thụ hưởng không?
Quyền thay đổi người thụ hưởng thuộc về bên mua bảo hiểm, nhưng cần có sự đồng ý của người được bảo hiểm (nếu là hai người khác nhau).
5. Nếu người được bảo hiểm qua đời thì sao?
Công ty bảo hiểm sẽ chi trả quyền lợi cho người thụ hưởng được chỉ định trong hợp đồng. Nếu không có người thụ hưởng, tiền bảo hiểm được xử lý theo quy định pháp luật về thừa kế.
VIII. Dịch vụ bảo hiểm Moncover
Moncover là nền tảng bảo hiểm - tài chính kết nối giữa các công ty bảo hiểm uy tín hàng đầu Việt Nam và khách hàng tham gia bảo hiểm trên toàn quốc. Với sứ mệnh "Mang đến giải pháp bảo vệ tối ưu cho mọi người", Moncover cung cấp đa dạng các sản phẩm bảo hiểm đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng.